Tiêu chuẩn mặt bích JIS, ANSI và BS
Mặt bích inox có ba hệ tiêu chuẩn phổ biến là JIS, ANSI và BS, mỗi hệ đọc áp suất và kích thước lỗ bu lông theo cách riêng. Bài viết giúp bạn hiểu từng tiêu chuẩn, so sánh và chọn đúng loại để lắp khớp.
Tìm Hiểu Tiêu Chuẩn Mặt Bích JIS, ANSI Và BS: Cách Đọc, So Sánh Và Chọn Đúng
Nhiều người mua mặt bích inox về đến công trình mới phát hiện các lỗ bu lông không khớp với mặt bích sẵn có trên đường ống, dù đường kính danh nghĩa hoàn toàn giống nhau. Nguyên nhân thường nằm ở tiêu chuẩn. Mặt bích được sản xuất theo nhiều hệ tiêu chuẩn khác nhau, trong đó JIS, ANSI và BS là ba hệ xuất hiện nhiều nhất trên thị trường Việt Nam. Hiểu cách đọc từng hệ sẽ giúp bạn đặt đúng hàng ngay từ đầu, tránh mất thời gian đổi trả và chậm tiến độ lắp đặt.
1. VÌ SAO CẦN HIỂU TIÊU CHUẨN MẶT BÍCH TRƯỚC KHI MUA
Mặt bích là chi tiết dùng để nối hai đoạn ống, nối ống với van, bơm hoặc thiết bị bằng cách siết các bu lông qua một vòng lỗ ở rìa. Vì phải ăn khớp tuyệt đối với mặt bích đối diện, nên kích thước ngoài, đường kính vòng bu lông, số lỗ và độ dày đều được quy định rất chặt trong từng tiêu chuẩn. Một tiêu chuẩn chọn sai có thể khiến cả mối nối không lắp được, hoặc lắp được nhưng chịu áp kém, dễ rò rỉ.
Điều khiến nhiều người nhầm lẫn là ba hệ tiêu chuẩn dùng ba cách gọi khác nhau cho cùng một cỡ ống. JIS thường gọi theo ký hiệu A (ví dụ 100A), ANSI gọi theo inch (NPS 4), còn BS gọi theo DN (DN100). Cả ba đều chỉ chung một cỡ ống danh nghĩa, nhưng mặt bích của chúng gần như không thay thế cho nhau được.

2. TIÊU CHUẨN MẶT BÍCH JIS
JIS là tiêu chuẩn công nghiệp của Nhật Bản. Mặt bích thép thường được sản xuất theo JIS B2220, và dòng này rất quen thuộc với các nhà máy, hệ thống cấp thoát nước và công trình dân dụng ở Việt Nam, nơi thiết bị nhập từ Nhật, Hàn Quốc hay Đài Loan được dùng nhiều.
2.1 Cách đọc ký hiệu 5K, 10K, 16K
Điểm dễ nhận biết của JIS là chữ K đứng sau con số. Con số này thể hiện cấp áp suất danh nghĩa của mặt bích, tính theo đơn vị kgf/cm². Chẳng hạn mặt bích 10K tương ứng cấp áp suất danh nghĩa khoảng 10 kgf/cm², tức xấp xỉ 1 MPa. Các cấp thường gặp gồm 5K, 10K, 16K, 20K, 30K, 40K và 63K. Số càng lớn thì mặt bích càng dày, vòng bu lông càng rộng và khả năng chịu áp càng cao. Trên thực tế, 10K là cấp được dùng nhiều nhất cho đường ống thông thường.
2.2 Đặc điểm và phạm vi sử dụng của JIS
Mặt bích JIS có kích thước nhỏ gọn, trọng lượng vừa phải và giá thành dễ tiếp cận. Chúng hợp với hệ thống nước, khí nén, hơi áp thấp, thực phẩm hay các dây chuyền đồng bộ với thiết bị Nhật. Khi thay thế hoặc mở rộng một hệ thống đang chạy theo JIS, bạn nên giữ nguyên tiêu chuẩn này để các mối nối khớp với nhau.
3. TIÊU CHUẨN MẶT BÍCH ANSI
Cái tên ANSI vẫn được dùng phổ biến trong giao dịch, dù trên thực tế phần lớn mặt bích theo hệ này được ban hành trong tiêu chuẩn ASME B16.5, có phạm vi từ NPS 1/2 đến NPS 24. Với các cỡ lớn hơn, tiêu chuẩn tương ứng là ASME B16.47. Hệ này gắn nhiều với ngành dầu khí, hóa chất, năng lượng và các dự án có thiết kế theo chuẩn Mỹ.
3.1 Cách đọc Class 150, 300, 600
ANSI không dùng con số áp suất cố định mà dùng “Class”, gồm Class 150, 300, 400, 600, 900, 1500 và 2500. Một điểm cần lưu ý là Class không phải áp suất làm việc. Khả năng chịu áp thực tế của mặt bích phụ thuộc vào cả vật liệu và nhiệt độ làm việc, nên cùng một Class nhưng inox 304 và thép carbon sẽ cho mức áp suất cho phép khác nhau, và nhiệt độ càng cao thì áp suất cho phép càng giảm. Vì vậy khi thiết kế, bạn cần tra bảng áp suất và nhiệt độ của tiêu chuẩn thay vì đọc thẳng con số trên Class.
3.2 Đặc điểm và phạm vi sử dụng của ANSI
Mặt bích ANSI thường to, nặng và dày hơn JIS ở cùng cỡ ống, nhất là các Class cao. Hệ này có đủ các kiểu thông dụng như mặt bích hàn cổ, hàn trượt, mặt bích mù, hàn lồng và mặt bích ren, cùng các kiểu mặt tiếp xúc như mặt phẳng, mặt nâu (raised face) hay mặt rãnh vòng (RTJ). Nhờ khả năng chịu áp và chịu nhiệt tốt, ANSI thích hợp cho các đường ống làm việc ở điều kiện nặng.
4. TIÊU CHUẨN MẶT BÍCH BS
BS là tiêu chuẩn của Anh. Mặt bích BS thông dụng trên thị trường thường là dòng BS 4504, dùng cấp áp suất PN, trong đó con số sau chữ PN thể hiện áp suất danh nghĩa tính theo bar, với các cấp thường gặp là PN6, PN10, PN16, PN25 và PN40. Cần biết rằng BS 4504 đã được thay thế bằng tiêu chuẩn châu Âu BS EN 1092-1, và kích thước mặt bích PN theo hệ này tương đương với mặt bích DIN quen thuộc trước đây. Ngoài ra, một số công trình cũ vẫn dùng mặt bích BS 10 với cách gọi theo “Table” như Table D hay Table E.
Mặt bích BS PN16 và PN10 được dùng nhiều cho hệ thống cấp thoát nước, phòng cháy chữa cháy, xử lý nước và các nhà máy có thiết bị nhập từ châu Âu. So với JIS, bu lông của hệ này có đường kính và vòng lỗ khác một chút, nên dù nhìn rất giống nhau, chúng vẫn không lắp lẫn được.

5. SO SÁNH JIS, ANSI, BS VÀ CÁCH CHỌN ĐÚNG TIÊU CHUẨN
Để thấy rõ sự chênh lệch, bảng dưới đây so sánh các mặt bích phổ biến cùng cỡ ống DN100 (NPS 4). Số liệu là kích thước tham khảo từ các tiêu chuẩn tương ứng, đơn vị mm.
|
Tiêu chuẩn |
Cấp áp suất |
Đường kính ngoài |
Đường kính vòng bu lông |
Số lỗ và đường kính lỗ |
|---|---|---|---|---|
|
JIS B2220 |
10K |
210 |
175 |
8 lỗ 19 |
|
ASME B16.5 |
Class 150 |
229 |
190,5 |
8 lỗ 19 |
|
BS EN 1092-1 (BS 4504) |
PN16 |
220 |
180 |
8 lỗ 18 |
Cùng một cỡ ống nhưng đường kính ngoài và vòng bu lông đã lệch nhau, nên ba loại này không thể ghép vào nhau. Để chọn đúng, bạn có thể đi theo thứ tự sau: xác định tiêu chuẩn của mặt bích hoặc thiết bị đang có sẵn trên hệ thống, đối chiếu cấp áp suất và nhiệt độ làm việc, rồi mới chọn kiểu mặt bích và mác inox phù hợp với môi chất. Nếu thiết bị đi kèm bản vẽ, hãy đọc kỹ ghi chú tiêu chuẩn trên bản vẽ thay vì chỉ dựa vào đường kính ống.
6. MUA MẶT BÍCH INOX TẠI INOX GIA KHANH
Công ty TNHH Thép Không Gỉ Gia Khanh, hay INOX GIA KHANH, cung cấp mặt bích inox 304, 201 và 316 cùng nhiều phụ kiện đường ống như co hàn, tê hàn, bầu giảm hàn, co ren, rắc co, nắp bịt ren và van inox. Sản phẩm được cam kết đúng mác thép, có chứng chỉ CO CQ đầy đủ, giá cạnh tranh và giao hàng nhanh, phục vụ cả nhu cầu công nghiệp, xây dựng lẫn dân dụng.
Nếu bạn chưa chắc hệ thống của mình đang dùng tiêu chuẩn nào, hãy chuẩn bị sẵn thông tin về đường kính ống, áp suất làm việc và mác inox mong muốn rồi liên hệ với Gia Khanh. Đội ngũ tư vấn sẽ giúp bạn chọn đúng loại mặt bích để lắp khớp ngay từ lần đầu.
CÔNG TY TNHH THÉP KHÔNG GỈ GIA KHANH
Mã số thuế: 3703508360
Địa chỉ văn phòng & kho bãi: 304/5A Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0978.729.965 - 0973.882.942 - 0943.529.098
Email: inoxgiakhanh@gmail.com
Website: www.inoxgiakhanh.vn


